SPOTKANIE POSZERZONEJ KOMISJI STAŁEJ KPMB 
3 czerwca 2010, Wilno, Litwa


Wystąpienie Pana Viktorasa Meižis, Dyrektora Departamentu UE i Spraw Zagranicznych Ministerstwa Zdrowia Litwy wygłoszone w imieniu NDPHS


Pani Przewodnicząca,
Panie i Panowie,

Przede wszystkim proszę pozwolić mi bardzo podziękować za zaproszenie Pana Marka Maciejowskiego, Szefa Sekretariatu NDPHS oraz mnie na spotkanie poszerzonej Komisji Stałej KPMB. Za pozwoleniem rosyjskiego Przewodnictwa w NDPHS chciałbym przedstawić propozycje możliwej współpracy pomiędzy NDPHS i KPMB na rzecz ograniczenia szkodliwego i ryzykownego używania alkoholu w regionie Morza Bałtyckiego.
Bardzo cenimy zaangażowanie KPMB w dążenie do realizacji celu, który przyświeca także NDPHS, tj. zrównoważonego rozwoju regionu Morza Bałtyckiego. Wszyscy Państwo są świadomi rozmiarów wyzwań przed jakimi stoi nasz region. Wielu z nim można sprostać jedynie poprzez wspólne wysiłki wszystkich zainteresowanych aktorów. Celem mojego wystąpienia jest zasugerowanie konkretnych obszarów współpracy, w których nasze organizacje mogłyby połączyć siły w celu skuteczniejszego rozwiązywania problemów. Zanim omówię propozycje przyszłej współpracy pomiędzy naszymi organizacjami, pozwolę sobie w skrócie przedstawić Państwu Partnerstwo Wymiaru Północnego w Dziedzinie Zdrowia Publicznego i Opieki Społecznej.

Obszar Wymiaru Północnego obejmuje terytorium od europejskiej części Arktyki i Subarktyki do południowych wybrzeży Morza Bałtyckiego oraz od północno-zachodniej Rosji na wschodzie do Islandii i Grenlandii na zachodzie.

NDPHS zostało utworzone w 2003 roku jako jedna ze struktur działających pod parasolem polityki Wymiaru Północnego.

Zgodnie z zapisami Deklaracji dotyczącej ustanowienia Partnerstwa Wymiaru Północnego w Dziedzinie Zdrowia Publicznego i Opieki Społecznej, która została przyjęta w 2003 roku, misją NDPHS jest promowanie zrównoważonego rozwoju obszaru Wymiaru Północnego poprzez poprawę zdrowia i jakości życia ludności.

Partnerstwu obecnie przewodniczy Rosja, a współprzewodniczy Finlandia. Partnerami w NDPHS jest 11 rządów, Komisja Europejska oraz 8 organizacji międzynarodowych.

Partnerstwo ma następującą strukturę: ogólne kierownictwo polityczne jest sprawowane przez Coroczną Konferencje Partnerstwa (PAC), która spotyka się co roku (co drugi rok na poziomie ministerialnym). Komitet Stałych Przedstawicieli (CSR) koordynuje prace NDPHS pomiędzy kolejnymi PAC, wypełnia zadania wyznaczone przez PAC oraz podejmuje decyzje co do spraw proceduralnych I finansowych związanych z funkcjonowaniem Partnerstwa i jego mechanizmów. Grupy Eksperckie pełnią ważną rolę w strukturze Partnerstwa, mają one za zadanie: (i) opracowywać projekty oraz ułatwiać i monitorować ich realizację, (ii) koordynować prace i współpracować z innymi aktorami w regionie (iii) promować tworzenie sieci i ułatwiać wymianę wiedzy. Obecnie w ramach Partnerstwa działają cztery Grupy Eksperckie, ale trwają prace nad ich restrukturyzacją i powołaniem nowych Grup Zadaniowych. Sekretariat zapewnia merytoryczne, administracyjne i inne niezbędne wsparcie dla struktur NDPHS.

W swoich pracach Partnerstwo skupia się na dwóch głównych obszarach: 1) ograniczeniu rozprzestrzeniania się głównych chorób zakaźnych oraz zapobieganie niezakaźnym chorobom związanym ze stylem życia, 2) poprawie standardu życia ludzi oraz promocji społecznie pożądanych stylów życia.

Partnerstwo realizuje ww. cele poprzez: zaangażowanie w dialog na wysokim szczeblu politycznym, kształtowanie polityk, opracowywanie i wdrażanie projektów, tworzenie sieci współpracy, wymianę wiedzy oraz opracowywanie i rozpowszechnianie informacji.


Pani Przewodnicząca,

Zanim przejdę do drugiej części mojego wystąpienia, chciałbym zwrócić Państwa uwagę na nową Strategię NDPHS, przyjętą przez Coroczną Konferencję Partnerstwa, która obradowała na poziomie ministerialnym w listopadzie ubiegłego roku. Strategia określiła wytyczne dla naszej bieżącej pracy. M.in. wskazuje ona konkretne cele oraz działania, które planujemy zrealizować do końca 2013 roku.

Chciałbym także podkreślić, iż powyższe cele i działania są ściśle powiązane ze zdrowotnymi priorytetami zawartymi w Planie Działań Strategii UE dla Regionu Morza Bałtyckiego oraz, że są one w pełni zgodne z porozumieniami i deklaracjami przyjętymi przez nasze Kraje-Partnerów poprzez europejskie biuro WHO – naszą Organizację Partnerską. NDPHS wniosło aktywny wkład w opracowanie Planu Działań Strategii UE dla Regionu Morza Bałtyckiego, a swoje propozycje przedstawiło w specjalnie opracowanym dokumencie. Propozycje te zostały uwzględnione przez Komisję Europejską, która zaprosiła Partnerstwo do objęcia roli koordynatora podobszaru priorytetowego zdrowie. NDPHS przyjęło propozycję i obecnie aktywnie angażuje się w realizację Strategii.

Proszę pozwolić mi w tym miejscu powiedzieć Państwu o Celu 8 nowej Strategii NDPHS, który brzmi następująco: “Dokonają się zmiany w krajowych praktykach co do kształtowania cen, dostępu do i reklamowania napojów alkoholowych w celu ograniczania ryzykownego i szkodliwego spożywania alkoholu”. Jak Państwo wiedzą, negatywny wpływ i koszty nadużywania alkoholu dla obywateli i społeczeństwa są ogromne: alkohol powoduje choroby i przedwczesne zgony, jest przyczyną przemocy, w tym przemocy domowej, uszkodzeń płodu, zaniedbywania dzieci, sieroctwa społecznego, wypadków drogowych, wypadków przy pracy, depresji, samobójstw, niskiej produktywności w pracy, przestępczości itp. Wpływ tych kosztów na budżety państw jest ogromny i nie w pełni dostrzegany. Kwestie związane z alkoholem są przeważnie regulowane przez ustawodawstwa krajowe, a instytucje międzynarodowe mają mały wpływ na regulacje takich zagadnień jak ceny czy reklamowanie alkoholu. Ogromne różnice w cenach alkoholu pomiędzy sąsiednimi państwami spowodowane różnicami w opodatkowaniu alkoholu oraz swobodny przepływ towarów spowodowały pojawienie się zjawiska żałosnych wypraw po alkohol na niektórych terenach przygranicznych. Doświadczenie pokazało, że zbyt niskie ceny alkoholu w jednym kraju, zmuszają kraje bardziej zorientowane na zdrowie i kwestie społeczne do wprowadzenia obniżek cen z krótkowzrocznej obawy o utratę wpływów podatkowych. Polityka w zakresie kwestii związanych z alkoholem jest prawie całkowicie w rękach narodowych parlamentów, dlatego też Partnerstwo pragnie zwrócić się do Państwa jako do najbardziej wpływowych działaczy w regionie.

Nasi eksperci mają wiedzę oraz doświadczenie w zakresie rozwiązywania problemów związanych z alkoholem i chcieliby zaproponować pod Państwa rozwagę dostępne rozwiązania. Chciałbym podkreślić w tym miejscu, że rozwiązaniem nie jest ani edukacja zdrowotna ani skupienie się na problemie alkoholizmu. Większość szkód dotyka “zwykłych ludzi”, takich jak my. Narodowe parlamenty w Państwa krajach mają możliwość zmiany istniejących obecnie polityk. Nasza propozycja to wspólna wysiłek, aby zrobić wszystko co w naszej mocy na rzecz ograniczenia konsekwencji ryzykownego i szkodliwego spożywania alkoholu w naszym regionie. Aby to osiągnąć, jako pierwszy wspólny krok chcielibyśmy zaproponować zorganizowanie konferencji towarzyszącej Konferencji Parlamentarnej Morza Bałtyckiego. Celem konferencji byłoby zaprezentowanie najnowszej wiedzy na temat szkodliwości alkoholu, pokazanie przykładów dobrych praktyk oraz zaproponowanie rozwiązań i działań, które mogą być podjęte przez narodowe parlamenty. Mamy nadzieję, że takie podnoszące świadomość wydarzenie zaowocuje zmianą polityk lub przynajmniej sprowokuje dyskusję w państwach region Morza Bałtyckiego. Jak powiedziałem, problem jest bardzo poważny i z pewnością stanowi jedną z największych przeszkód w osiąganiu wspólnego nam celu – zdrowego, rozwijającego się, bezpiecznego i atrakcyjnego regionu Morza Bałtyckiego.

Jest to pierwszy raz, kiedy mówimy o współpracy naszych organizacji w dziedzinie kwestii związanych z alkoholem i nikt nie spodziewałby się natychmiastowej odpowiedzi co do jej możliwości. Jednakże mamy nadzieję, że KPMB jest gotowe poważnie rozważyć wystosowane przez Partnerstwo zaproszenie do podjęcia wspólnych prac w zakresie polityki antyalkoholowej. Jestem przekonany, że rosyjskie Przewodnictwo w NDPHS z wielką przyjemnością przyjęłoby zaproszenie na XIX Konferencję Parlamentarną Morza Bałtyckiego, która ma odbyć się w Mariehamn, na wyspach Olandzkich w dn. 29-31 sierpnia 2010. Byłaby to możliwość na kontynuację naszego dialogu.

Bardzo dziękuję za Państwa uwagę. Z przyjemnością odpowiemy na wszelkie pytania dotyczące NDPHS oraz przedstawionych w mojej prezentacji propozycji współpracy naszych organizacji.